محمد مهدى ملايرى

331

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

يزيدىها و كيش و آيين آن‌ها در جهان پهناور غير از اديان بزرگ و معروف ، دين و آيين‌هاى بىشمارى وجود دارد كه پيروان هريك از آن‌ها براى خود راه و رسم خاصى دارند . از اين دينها ، آن‌ها كه از آن مردمى دانا و بافرهنگ بوده داراى مفاهيمى نسبة روشن ، و تعاليمى پيشرفته و اخلاقى گرديده ، و آن‌ها كه در مردمى ساده و كم‌فرهنگ محصور مانده به انواع خرافات و عقايد عاميانه و ابتدايى و نارس آميخته شده است . سرزمين آسيا و به‌خصوص اين بخش از آن‌كه از روزگار باستان محل ظهور تمدنهاى مختلف هم‌چون كلده و آشور و بابل و ايران و ديگر ملتهاى سامى يا آريايىنژاد و جلوه‌گاه دينهاى بزرگ و معروف جهان بوده است از ديرباز براى اختلاط و آميزش افكار و عقايد و اساطير و افسانه‌ها زمينهء مساعدى داشته ، و به همين‌جهت از همان دوره‌هاى باستانى در اين منطقه از تركيب و امتزاج آن عقايد و افكار يا افسانه‌ها و اساطير كيش‌ها و آيين‌هاى مختلف و رنگارنگى به وجود آمده ، و با گذشت زمان صورتهاى عجيب و ناشناخته‌اى به خود گرفته است . استاد مرحوم كريستن سن اين جنبه از خصوصيات روحى و نژادى شرق را بدين‌گونه وصف كرده است : « اختلاط مردم و نژادهاى آسيا براى آميزش تمدنها و كيشهاى مختلف يك زمينهء مساعدى بود . در اين منطقه در اثر امتزاج فلسفهء يونان با روح مذهبى شرقى طرق مختلف و متراكمى به وجود آمد . افكار ايرانى و سامى از خيلى قديم در محيط « آراميان » بين النهرين باهم آميخته بودند . عبارتهاى اسرارآميز مردم